Tijdens de landelijke toelatingsexamens voor het hoger onderwijs, de gaokao, hebben grote Chinese technologiebedrijven tijdelijk functies van hun AI-tools uitgeschakeld. De maatregelen moeten voorkomen dat studenten kunstmatige intelligentie gebruiken om te frauderen tijdens het examen, dat geldt als een van de zwaarste ter wereld.
Apps van onder andere ByteDance (Doubao), Alibaba (Qwen), Tencent (Yuanbao) en Moonshot AI (Kimi) meldden dat vraag- en beeldherkenningsfuncties tijdelijk niet beschikbaar waren. Het uitschakelen van de tools geldt specifiek tijdens de examenuren, die lopen van 7 tot 10 juni. In totaal doen ruim 13 miljoen studenten mee aan het vierdaagse examen, dat in China bepalend is voor toelating tot universiteiten.
AI als risico én controlemiddel
Naast het tijdelijk blokkeren van AI-apps wordt in sommige Chinese regio’s ook gebruik gemaakt van kunstmatige intelligentie om examenfraude juist actief op te sporen. In de provincie Jiangxi worden camerabeelden achteraf geanalyseerd op afwijkend gedrag. Verder zijn er aanvullende beveiligingsmaatregelen, zoals biometrische identificatie, signaalblokkering voor mobiele apparaten en toegangscontroles.
De gaokao is in China een nationaal moment met grote impact. Voor veel studenten bepaalt het examen de toegang tot goede opleidingen en toekomstperspectieven. In meerdere steden zijn verkeersroutes aangepast en zijn rustmaatregelen genomen om verstoringen tijdens het examen te voorkomen.
Relevantie voor Nederland
Hoewel de Chinese aanpak contextspecifiek is, raakt de discussie over AI-gebruik in het onderwijs ook in Nederland aan actuele vragen. Steeds meer scholieren en studenten gebruiken generatieve AI-tools voor studieondersteuning. Dat biedt kansen, maar maakt het ook moeilijker om eerlijkheid, zelfstandigheid en toetsbetrouwbaarheid te waarborgen.
De situatie in China laat zien dat AI niet alleen een leerhulpmiddel is, maar ook een factor waarmee examencommissies, scholen en overheden rekening moeten houden bij het bewaken van gelijke kansen.
Het roept de bredere vraag op: hoe gaan we als onderwijssector om met deze technologie? Wat is wenselijk gebruik, en waar ligt de grens? In Nederland kiezen scholen steeds vaker voor bewustwording en begeleiding, in plaats van blokkeren of verbieden.
Blijvend gesprek nodig
Bij KIEN vinden we het belangrijk dat dit gesprek gevoerd blijft worden – met ruimte voor nuance. AI verandert het onderwijslandschap, maar de manier waarop we ermee omgaan is bepalend voor de toekomst. Technologie kan het onderwijs versterken, zolang we ethiek, transparantie en gelijke kansen als uitgangspunt blijven nemen.
