Vorige week publiceerde de Inspectie van het Onderwijs De Staat van het Onderwijs 2026. Een rapport dat elk jaar weer een spiegel voorhoudt aan het Nederlandse onderwijs, en dat voor iedereen die dagelijks met ICT in de klas bezig is, ook dit jaar veel herkenbaars bevat.
Een van de rode draden is digitale geletterdheid. Niet als nieuw onderwerp, maar als thema dat jaar na jaar terugkomt met dezelfde boodschap: de urgentie groeit, maar de praktijk blijft achter.
Leerlingen lopen achter op de rest van Europa
Uit internationaal onderzoek uit 2023 blijkt dat Nederlandse vo-leerlingen in leerjaar 2 onder het Europese gemiddelde scoren op het gebied van computer- en informatiegeletterdheid. Ze halen gemiddeld niveau 1, terwijl niveau 2 geldt als het basisniveau om volwaardig mee te kunnen doen in een digitale samenleving. Concreet betekent dat: leerlingen beheersen wel de allergrootste basis, maar missen de vaardigheden om digitale informatie kritisch te beoordelen, te verwerken en te gebruiken. Precies de vaardigheden die ze straks nodig hebben, op school, op de arbeidsmarkt en als burger.
Een deadline die steeds dichterbij komt
Om dit aan te pakken zijn er inmiddels kerndoelen. Het SLO leverde in 2025 de definitieve conceptkerndoelen digitale geletterdheid op voor het funderend onderwijs, opgebouwd rond drie domeinen: de gedigitaliseerde wereld, ontwerpen en maken, en praktische kennis en vaardigheden. Per augustus 2027 worden ze wettelijk van kracht. De inspectie houdt er dan toezicht op, eerst met een stimulerende aanpak, maar vanaf 2031 ook handhavend. Scholen hebben dus tijd, maar die tijd gaat snel. Zeker als je bedenkt dat een goed curriculum niet van de ene op de andere dag staat.
AI is er al, het beleid nog niet
Ondertussen speelt er nog iets. Leerlingen en studenten gebruiken generatieve AI massaal, voor het zoeken van informatie, het opdoen van inspiratie en het herschrijven van teksten. Dat is de realiteit in vrijwel elk klaslokaal en elke studiezaal. Leraren zien het gebeuren, maar voelen zich vaak niet toegerust om er goed mee om te gaan. Ze missen kennis, ze missen vaardigheden en op veel scholen is ook de digitale infrastructuur nog niet op orde. De inspectie constateert dat scholen op dit punt snel beleid moeten ontwikkelen, omdat leraren anders structureel achter de feiten aanlopen.
Van intentie naar praktijk
Wat opvalt in het rapport is dat de wil er wel degelijk is. Schoolleiders en leraren onderschrijven breed het belang van digitale geletterdheid. Het struikelblok zit in de vertaalslag naar de dagelijkse praktijk: concrete lessen, een samenhangend curriculum, een heldere visie op hoe digitale vaardigheden een plek krijgen naast alle andere vakken en verplichtingen. Dat is precies waar veel scholen moeite mee hebben, en waar ondersteuning het verschil kan maken.
KIEN staat haar leden daarin bij.
Het volledige rapport is hier te vinden: Staat van Onderwijs 2026
