Als je in het onderwijs werkt, kom je dagelijks in aanraking met gevoelige informatie van leerlingen en studenten. Denk aan hun persoonlijke gegevens, studieprestaties en medische informatie. Veilig omgaan met deze data is niet alleen een wettelijke plicht onder de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), maar ook jouw verantwoordelijkheid.
Wat is een datalek?
Een datalek gebeurt wanneer vertrouwelijke informatie per ongeluk of opzettelijk toegankelijk wordt voor mensen die geen toestemming hebben om deze in te zien. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door het verliezen van een USB-stick, het sturen van een e-mail naar de verkeerde persoon, of door een cyberaanval waarbij gegevens worden gestolen.
Hoe herken je risico’s?
Het is belangrijk om de tekenen van een mogelijk datalek te herkennen, zodat je snel actie kunt ondernemen.
Phisingmail
Een phishingmail is een goed voorbeeld van een risico. Dit zijn vervalste e-mails die eruitzien alsof ze van een legitieme organisatie komen en je proberen te verleiden om persoonlijke gegevens prijs te geven, zoals je inloggegevens. Je kunt phishingmails vaak herkennen aan:
– Algemene aanhef zoals “Beste klant” in plaats van je naam.
– Een verzoek om persoonlijke gegevens in te vullen.
– Dringende taal die vraagt om snelle actie.
– Slecht taalgebruik en slordige huisstijl.
– Vreemde of verdraaide links die niet overeenkomen met de afzender.
Als je een verdachte e-mail ontvangt, controleer dan altijd de afzender en de inhoud goed voordat je iets opent of klikt. Een goede vuistregel: Klik niet klakkeloos!
Welke beveiligingsmaatregelen kun je nemen?
- Sterke wachtwoorden: Gebruik voor elke applicatie of website een uniek, sterk wachtwoord of liever nog een wachtwoordzin, dat bestaat uit letters, cijfers en symbolen.
- Twee-factor-authenticatie: Voeg een extra beveiligingslaag toe aan je accounts.
- Encryptie: Versleutel gevoelige gegevens, zodat ze onleesbaar zijn voor onbevoegden.
- Updates: Zorg ervoor dat je software altijd up-to-date is om beveiligingslekken te voorkomen.
- Wees alert op phishing: Controleer goed naar welke url je wordt gestuurd, ook in vervolglinkjes. Neem daarom de tijd om e-mails of berichten goed te controleren.
- Neem bij twijfel telefonisch contact op met de afzender.
Wat moet je doen als er een datalek is?
Als je vermoedt dat er een datalek heeft plaatsgevonden, is het heel belangrijk om snel te handelen:
- Meld het direct bij de verantwoordelijke persoon binnen jouw organisatie. Dit is meestal jouw leidinggevende of privacy officer van jouw school. Anders kun je de Functionaris Gegevensbescherming inschakelen of de helpdesk van KIEN helpdesk@kienict.nl.
- Beperk de schade: Probeer verdere toegang tot de gelekte gegevens te voorkomen, bijvoorbeeld door wachtwoorden direct te wijzigen of de toegang tot bepaalde systemen te blokkeren.
- Informeer betrokkenen: Als het datalek persoonlijke gegevens van leerlingen of collega’s betreft, moeten de betrokkenen geïnformeerd worden.
- Documenteer het incident: Leg vast wat er is gebeurd, welke gegevens zijn gelekt, en welke stappen er zijn ondernomen. Dit is belangrijk voor het eventuele melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Datalekken kunnen grote gevolgen hebben voor de privacy van je leerlingen, studenten en jezelf. Door alert te blijven en de juiste beveiligingsmaatregelen te nemen, verklein je de kans op een lek. Mocht er toch iets misgaan, is het belangrijk dat je weet hoe je snel en adequaat kunt handelen.
