Het onderwijs in Nederland wordt steeds vaker geconfronteerd met digitale dreigingen. Scholen verwerken gevoelige leerlinggegevens en zijn afhankelijk van digitale systemen voor lesgeven, toetsing en communicatie. Deze afhankelijkheid, gecombineerd met beperkte interne ict-capaciteit, maakt het onderwijs kwetsbaar voor cybercriminelen.
Digitale kwetsbaarheden in het onderwijs
Onderwijsinstellingen hebben te maken met veel persoonsgegevens van leerlingen en medewerkers, variërend van contactgegevens tot cijferadministratie en medische informatie. Scholen gebruiken daarnaast diverse online platforms voor lesgeven, toetsen en communicatie. Zonder goede beveiligingsmaatregelen vormen deze systemen een aantrekkelijk doelwit voor aanvallers, met risico op ransomware, phishing of ddos-aanvallen.
Onderzoek van Kennisnet laat zien dat het aantal digitale dreigingen in het primair en voortgezet onderwijs de afgelopen jaren sterk is gestegen. Incidenten kunnen leiden tot uitval van lessen, verlies van gegevens en reputatieschade.
Recente voorbeelden van cyberaanvallen
1. TU Eindhoven: Ransomware-aanval afgewend
In januari 2025 werd de Technische Universiteit Eindhoven getroffen door een cyberaanval. De aanvaller had vijf dagen toegang tot het netwerk, waarschijnlijk met het doel ransomware te installeren. Dankzij snelle actie werd dit voorkomen, maar het onderwijs lag tijdelijk stil en tentamens werden uitgesteld. Rijksoverheid
2. DDoS-aanvallen op Onderwijsinstellingen
Ook in januari 2025 werden verschillende Nederlandse scholen getroffen door DDoS-aanvallen, waardoor online systemen tijdelijk onbereikbaar waren en het onderwijsproces werd verstoord. SURF meldde dat de uitval meerdere dagen aanhield. NOS
Dreigingsbeeld onderwijs 2025
Volgens het ‘Dreigingsbeeld Funderend Onderwijs 2025’ van Kennisnet is er een duidelijke toename van digitale dreigingen in het onderwijs. Er zijn meerdere incidenten gemeld waarbij scholen werden getroffen door verstoringen van lessen door ransomware en uitval van systemen. Deze incidenten benadrukken de kwetsbaarheid van onderwijsinstellingen voor cyberaanvallen.
Risicoanalyse
Cyberaanvallen kunnen onderwijsinstellingen op meerdere vlakken raken:
-
Continuïteit van onderwijs: uitval van digitale systemen kan lessen stilleggen of toetsen vertragen.
-
Privacy en wetgeving: verlies of diefstal van persoonsgegevens kan leiden tot datalekken en juridische consequenties.
-
Reputatie: nieuws over cyberaanvallen kan het vertrouwen van ouders en leerlingen beïnvloeden.
-
Financiële impact: losgeld bij ransomware of herstelkosten voor systemen.
De diversiteit van dreigingen vereist een brede aanpak: preventie, detectie en reactie.
Praktische maatregelen voor scholen
-
Wachtwoorden en multi-factor authenticatie: sterke wachtwoorden en extra verificatielagen beperken ongeautoriseerde toegang.
-
Regelmatige updates: software en systemen up-to-date houden voorkomt misbruik van bekende kwetsbaarheden.
-
Bewustwording en training: personeel en leerlingen trainen in phishing en andere digitale dreigingen.
-
Back-ups en herstelplannen: regelmatige back-ups en een concreet actieplan voor incidenten vergroten veerkracht.
-
Samenwerking en kennisdeling: deelname aan coöperaties zoals KIEN helpt scholen om samen best practices te ontwikkelen en voordeel te halen uit gezamenlijke inkoop en ondersteuning.
Trends en toekomst
Cyberaanvallen worden steeds complexer. Scholen moeten anticiperen op nieuwe technieken, zoals aanvallen via cloudsystemen en educatieve apps. Structurele maatregelen, bewustwording en samenwerking zijn cruciaal om de veiligheid op scholen te waarborgen.
Door proactief maatregelen te nemen, kennis te delen en leerlingen en personeel bewust te maken van digitale risico’s, kunnen scholen hun omgeving veiliger maken. Voor meer informatie over cybersecurity en ondersteuning voor scholen: KIEN ICT diensten voor het onderwijs
