Skip links
Altijd en overal veilig werken met centraal databeheer

Centraal databeheer op school: veilig beheer van apparaten

Laptops, tablets en Chromebooks op school geven toegang tot gegevens van leerlingen en medewerkers. Het Normenkader IBP vraagt scholen om die apparaten centraal te beheren. KIEN doet dat voor ruim 25.000 leerlingen, studenten en medewerkers in Zuid Holland.

Op een gemiddelde school zijn honderden apparaten in omloop. Een docent werkt op een laptop van school. Een leerling neemt een iPad mee naar huis. De administratie werkt op vaste computers. Via al die apparaten kom je bij gegevens van leerlingen en medewerkers en soms staan die gegevens er ook op.

Centraal databeheer betekent dat je vanaf één plek weet welke apparaten er zijn, wie ze gebruikt en welke software erop staat. En dat je kunt ingrijpen als er iets misgaat. Voor een schoolbestuur met tientallen locaties is dat geen luxe meer, maar een voorwaarde om aan de eisen voor informatiebeveiliging te voldoen.

Wat het normenkader vraagt

De eisen voor informatiebeveiliging op school staan in het Normenkader Informatiebeveiliging en Privacy. Het ministerie van OCW, Kennisnet, SIVON, de PO-Raad en de VO-raad stelden het samen op. Sinds juni 2024 staat er een vernieuwde versie online.

Voor apparaten gaat het vooral om norm SM.03. Die vraagt dat je alle mobiele apparaten beveiligt met beheersoftware, en dat je in je IBP-beleid vastlegt hoe je dat doet. Raakt een apparaat kwijt of wordt het gestolen, dan moet je de toegang tot de schoolsystemen kunnen afsluiten. En gegevens van school mogen niet onversleuteld op een apparaat staan.

Het normenkader werkt met niveaus van 1 tot 5. Het streefniveau voor scholen is niveau 3. Dat betekent dat je niet alleen maatregelen neemt, maar ook hebt vastgelegd hoe je dat doet, en dat iedereen die ermee werkt dat weet. Daarnaast vraagt het normenkader dat je updates volgens een vast beleid installeert en dat je bijhoudt welke apparaten en software je hebt.

Wat centraal beheer in de praktijk betekent

Voor wie met de apparaten werkt, verandert er weinig. Een docent zet de laptop aan en kan aan de slag. Achter de schermen verandert er veel meer.

Mobile Device Management

Dit is software waarmee een beheerder alle apparaten van een schoolbestuur vanaf één plek instelt en bewaakt. Een nieuwe laptop krijgt bij de eerste keer opstarten automatisch de juiste instellingen, apps en beveiliging. De beheerder ziet welke apparaten achterlopen met updates en werkt ze op afstand bij. Voor de privételefoon van een medewerker is er een lichtere variant, Mobile Application Management. Daarmee beheer je alleen de apps en gegevens van school. Veel scholen werken met Microsoft 365, waar Intune als beheersoftware bij hoort. KIEN werkt met Workspace ONE. Welke oplossing past, hangt af van de apparaten en systemen die een school gebruikt.

Op afstand wissen

Een kwijtgeraakte laptop met toegang tot het leerlingvolgsysteem is meer dan een verloren apparaat. Het kan een datalek zijn, dat je binnen 72 uur moet melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Met centraal beheer blokkeer of wis je het apparaat op afstand. Dat beperkt de schade, en het weegt mee bij de vraag of je het datalek moet melden.

Inzicht bij incidenten

Bij een beveiligingsincident wil je snel weten wat er is gebeurd. Een beheerd apparaat kan op afstand worden uitgelezen. Je ziet welke software erop draaide en wanneer het voor het laatst is bijgewerkt. Zonder centraal beheer begin je met de vraag welke apparaten er eigenlijk in omloop zijn.

Techniek is maar een deel van het verhaal

Centraal beheer regelt de technische kant. Maar een goed beveiligd apparaat helpt weinig als een medewerker een wachtwoord deelt of een phishingmail niet herkent. “Veiligheid is best ingewikkeld”, zegt Tim Verlaan, directeur van KIEN. “Het heeft een menselijke, een technische en een sterk organisatorische component. Je moet ervoor zorgen dat medewerkers goed geïnformeerd zijn, dat ze zich bewust zijn van de risico’s en dat ze in actie komen als er iets aan de hand is.”

Het normenkader legt die verbinding ook. Naast technische maatregelen vraagt norm SM.03 om een gedragscode voor veilig gebruik van ICT en persoonsgegevens, voor leerlingen én medewerkers. En de processen moeten op orde zijn: wie meldt wat, bij wie, en wat gebeurt er daarna. Ook de Cyberbeveiligingswet vraagt om aandacht voor mens en organisatie, niet alleen voor techniek. Het programma Digitaal Veilig Onderwijs biedt besturen daarvoor handreikingen en voorbeelden.

Voor leerlingen en docenten moet al die zorg onzichtbaar blijven. “Techniek moet voor hen eigenlijk gewoon water uit de kraan zijn”, zegt Arco Esseboom, die bij KIEN verantwoordelijk is voor End User Computing & Design. “Ze moeten het aan kunnen zetten en het moet werken. Het mag hun onderwijs niet in de weg zitten.”

Hoe KIEN centraal beheer regelt voor haar leden

KIEN verzorgt de ICT voor tien schoolbesturen in de Drechtsteden en omgeving, van primair onderwijs tot hbo. Het gaat om meer dan honderd locaties en ruim 25.000 leerlingen, studenten en medewerkers. Al die apparaten moeten snel werken, veilig zijn en zo min mogelijk storingen geven.

De vraag om ook laptops, tablets en andere apparatuur centraal te beheren kwam van de leden zelf. Rond 2019 begon KIEN daarom met Workspace ONE, beheersoftware die toen van VMware was en sinds 2024 van Omnissa is. In het begin draaide die omgeving op eigen servers, en dat kostte veel onderhoud. “Vroeger was ik alleen maar bezig om die omgeving in de lucht te houden”, vertelt Arco Esseboom.

Samen met ICT-dienstverlener PQR stapte KIEN over naar een cloudomgeving die PQR als beheerde dienst levert. Alle leden zitten nu in één omgeving, zodat KIEN makkelijk kan schakelen tussen besturen. PQR houdt de omgeving actueel en veilig. “Dat is dienstverlening die naar onze leden toe weinig waarde toevoegt, maar die wel heel belangrijk is om alles up-to-date en veilig te houden”, zegt Tim Verlaan. “Door die stap hebben we onze handen vrij om te doen wat er in de klas nodig is.”

Voor Arco betekent het minder tijd aan onderhoud en meer tijd voor de vragen van scholen. Tim Verlaan: “Wij kunnen en willen het niet allemaal alleen doen. We willen waarde toevoegen waar we de leden mee helpen. Dat is voor ons de kern van deze samenwerking.”

Die gedachte zit ook in hoe KIEN is georganiseerd. Als coöperatie delen de besturen kennis, beheer en inkoop, zodat niet elk bestuur alles zelf hoeft te regelen.

Veiligheid is best ingewikkeld. Het heeft een menselijke, een technische en een sterk organisatorische component.

Tim Verlaan

Tim Verlaan

Directeur Kien

Techniek moet voor hen eigenlijk gewoon water uit de kraan zijn. Ze moeten het aan kunnen zetten en het moet werken. Het mag hun onderwijs niet in de weg zitten

Arco Esseboom

End User Computing & Design

Met dank aan PQR | Rustmakers in IT voor de samenwerking aan een veilige managed services-oplossing met Workspace ONE.

Ook profiteren van alle voordelen die KIEN te bieden heeft voor het onderwijs? Zoals:

  • Moeiteloos voldoen aan de belangrijke normen voor centraal databeheer, zoals vastgesteld in het nieuwe Normenkader
  • Onafhankelijke, veilige en efficiënte ICT-ondersteuning en -advies voor alle onderwijssectoren.
  • Leren en kennisdeling rondom digitalisering en bijdragen aan een leven lang leren.
  • Slim technologie inzetten voor een innovatieve, toegankelijke en betaalbare leeromgeving.

Het integreren van ICT in het onderwijs hoeft geen grote kosten met zich mee te brengen, zeker wanneer scholen samenwerken op het gebied van ICT. Door de handen ineen te slaan, kunnen scholen niet alleen kosten besparen, maar ook kennis delen, profiteren van schaalvoordelen en de efficiëntie verhogen. Samenwerking is essentieel voor betaalbare en effectieve ICT-oplossingen in het onderwijs. Sluit je aan en ervaar de voordelen van een gezamenlijke aanpak voor jouw schoolorganisatie!

Lees hier meer of neem contact met ons op.

    Veelgestelde vragen over centraal databeheer

    Wat is centraal databeheer?

    Centraal databeheer betekent dat een school alle apparaten en de gegevens waar ze toegang toe geven vanaf één plek beheert. De beheerder ziet welke apparaten in gebruik zijn, zet beveiliging en updates centraal klaar en kan een apparaat op afstand blokkeren of wissen.

    Is centraal beheer van apparaten verplicht voor scholen?

    Het Normenkader IBP beschrijft aan welke eisen scholen moeten voldoen voor digitaal veilig onderwijs. Norm SM.03 vraagt dat je mobiele apparaten beveiligt met Mobile Device Management of Mobile Application Management en dat je dat vastlegt in je IBP-beleid. Het streefniveau is niveau 3.

    Geldt dit ook voor apparaten die leerlingen mee naar huis nemen?

    Ja. De norm gaat juist over mobiele apparaten en werken buiten school. Ook een iPad of laptop die een leerling thuis gebruikt, hoort beheerd en beveiligd te zijn.

    Wat gebeurt er als een laptop van school gestolen wordt?

    Een beheerd apparaat kun je op afstand blokkeren of wissen. Daarmee sluit je de toegang tot de schoolsystemen af, zoals het normenkader vraagt. Ga daarna na of het om een datalek gaat dat je moet melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

    Wat is het verschil tussen MDM en MAM?

    Bij Mobile Device Management beheer je het hele apparaat. Bij Mobile Application Management beheer je alleen de apps en gegevens van school. MAM past vaak beter bij een privételefoon van een medewerker, omdat je dan niet aan de rest van het apparaat komt.

    Kan centraal beheer ook met Microsoft Intune?

    Ja. Intune is de beheeroplossing van Microsoft en hoort bij veel licenties van Microsoft 365. Welke oplossing het beste past, hangt af van de apparaten en systemen die je school gebruikt.